FLİKOSTON

Bu sayfayı paylaş

Editörün Seçtikleri / Ekonomi

Ekonomik Modeller – Merkezi Planlı (Command) Ekonomik Sistem (2)

Sevgili Flikoston okurları,

Geçen hafta sizlere geleneksel ekonomik sistemden bahsetmiştim. Bu hafta “Command Economy” olarak adlandırılan, Türkçe karşılığı ise sosyalist/ merkezi planlı/komuta ekonomiden bahsedeceğim. Şimdiden keyifli okumalar!

Merkezi Planlı (Command) Ekonomi Nedir?

Merkezi planlı ekonomi, ne üretileceğine, ne kadar üretileceğine, nasıl üretileceğine devletin karar verdiği bir ekonomik sistemdir. Üretime ek olarak gelirleri ve yatırımları da merkezi otorite belirler. Küba, Kuzey Kore ve Sovyetler Birliği bu modele örnek gösterilen ülkeler arasındadır. Her ne kadar Çin de önceden böyle bir sistem kullanmış olsa da, son zamanlarda karma ekonomi modelini uygulamaya başlamıştır.

Bu sistemde sosyal refaha erişmenin daha kolay olacağı savunurken adil dağıtımın da bu sistemde mümkün olacağı düşünülür. Böylesi bir yaklaşımın sebebi, merkezi otoriter sistemde mülkiyet hakkının olmaması ya da çok kısıtlı olmasıdır. Öte yandan, üretim merkezi otorite tarafından yapıldığından fiyatlar piyasadaki arz-talebe göre düzenlenmez. Otoriter sistemde piyasaya çeşitli direktifler verilir ve piyasa buna göre üretim yapar. Dolayısıyla herhangi bir rekabet de söz konusu değildir.

Merkezi Sistem, Sosyalizm ve Komünizm İlişkisi

Merkezi ekonomim sistemi bir ağaç gibi düşünürsek komünizm ve sosyalizmi onun ana iki dalı olarak görebiliriz. Sosyalizmde her şey hükümet tarafından kontrol edilirken, komünizmde, ki isminden de anlaşılacağı üzere, halk çıktıya ve toprağa sahiptir ve eşitlik ilkesi esastır. Saf bir komünizm anlayışı hiçbir ülkede görülmezken, az önce saydığım ülkeler farklı modellerde uygulamaya çalışmıştır.

Merkezi Planlı Ekonomik Sistemin Olumlu Tarafları Nelerdir?

  • İşsizliği azaltır.
  • Temel ihtiyaçlara erişimde kolaylık sağlar.
  • Ürün ve hizmetlerin fiyatları düşüktür.

Merkezi Planlı Ekonomik Sistemin Olumsuz Tarafları Nelerdir?

  • Kişisel özgürlükleri kısıtlar.
  • Yeniliklere kapalıdır.
  • Toplumun ihtiyacı dışında yapılan üretim israfa sebep olabilir.
  • İllegal işlerde artış gözlenebilir.

Evet bugünlük bu kadar. Umarım faydalı bir yazı olmuştur. Haftaya görüşmek üzere…

Kaynakça

Bu sayfayı paylaş

İmhan Konulğa İstanbul doğumludur. İslam İktisadı alanında yüksek lisans eğitimini sürdürmektedir.

1 Yorum

Yanıt

E-posta adresin yayınlanmayacakZaruri alanlar işaretlendi *

HTML etiket ve özellikleri kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>